(ร่าง)สถาบันปวงผญาพยาว

ชื่อภาษาอังกฤษ                 

Institute of Phayao Learning and Local Wisdom 

โลโก้

ความหมาย               

• รูปโคมไฟพื้นเมือง  หมายถึง  แสงสว่างแห่งปัญญาของท้องถิ่น
• มีหางตุง 4 หาง ภารกิจ 4 อย่าง (รวบรวมองค์ความรู้ /วิจัยองค์ความรู้/สื่อ-เผยแพร่องค์ความรู้/สร้างเวทีการเรียนรู้)
• อักษรฝักขาม “ปวง” หมายถึง นามหลวงพ่อพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) วัดศรีโคมคำ 
• และ ปวง  โดยความหมาย คือ หมู่ เหล่า กลุ่ม  (การมีส่วนร่วม-เจ้าของร่วมกัน)
• สีทอง หมายถึง ความรู้  ที่มีคุณธรรม  ความดี
  • สีดำ   หมายถึง  ความจริงแท้  

ความเป็นมา

จังหวัดพะเยา มีประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมยาวนาน  ปรากฏหลักฐานด้านโบราณคดีและเอกสารบันทึกมากมาย  โดยเฉพาะจากการศึกษาค้นคว้าและรวบรวมอย่างต่อเนื่องของ พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) วัดศรีโคมคำ  ซึ่งได้สะท้อนให้เห็นถึงความรุ่งเรืองและมั่งคั่งของเมืองพะเยาอย่างชัดแจ้ง 

พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) วัดศรีโคมคำ ถือเป็นปราชญ์ท้องถิ่นต้นแบบของเมืองพะเยา ที่ทำงานด้านการศึกษาข้อมูลท้องถิ่น  มีผลงานเขียน  บันทึก รวบรวมหลักฐานไว้อย่างเป็นระบบและมากที่สุด  ดังจะเห็นได้จากการจัดพิมพ์หนังสือเป็นเล่ม และจัดสร้างหอวัฒนธรรมนิทัศน์  ก่อคุณค่าและยังประโยชน์อเนกอนันต์ต่อคนรุ่นหลังได้เชื่อมต่อรากเหง้าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของตนเองอย่างเข้าใจ  และมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์และพัฒนาท้องถิ่นเป็นอย่างมาก 

อย่างไรก็ตามการรวบรวมข้อมูลและองค์ความรู้ท้องถิ่นของจังหวัดพะเยา  ยังมีความจำเป็นที่จะต้องรวบรวม  ศึกษา ค้นคว้า และวิจัย ให้มีความต่อเนื่องและสามารถนำมาปรับใช้กับการพัฒนาท้องถิ่นต่อไป ที่ผ่านมายังไม่มีบุคคล  สถาบันการศึกษา หน่วยงาน หรือองค์กรใด  ทำหน้าที่ในด้านในอย่างจริงจัง นอกจากนี้ยังค้นพบว่ามีงานวิจัย เอกสารความรู้ ท้องถิ่น ข้อมูล  ภาพถ่าย  ภาพเคลื่อนไหว เสียง อีกจำนวนมากที่ผลิตจากบุคคลภายนอก แต่ยังไม่มีการเก็บรวบรวมไว้เป็นเป็นระบบ

ด้วยเหตุนี้ ตัวแทนนักวิชาการ  นักพัฒนา  นักธุรกิจ สื่อมวลชน  คณะสงฆ์และศิษยานุศิษย์  จึงปรึกษาหารือกันว่าทำอย่างไรจะสามารถต่อยอดความคิด และงานของพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) วัดศรีโคมคำ ในด้านที่เกี่ยวกับการเก็บรวบรวมข้อมูล การศึกษา  ค้นคว้า และวิจัยองค์ความรู้ท้องถิ่นของจังหวัดพะเยาให้เกิดขึ้นและมีความต่อเนื่อง พร้อมทั้งเผยแพร่องค์ความรู้ และนำไปใช้ประโยชน์ด้านการพัฒนาท้องถิ่นต่อไป

ในโอกาสที่พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ปวง ธมฺมปญฺโญ) วัดศรีโคมคำ ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะรองสมเด็จพระราชาคณะชั้นหิรัญบัฎ และดุษฎีบัณฑิตจากสถาบันการศึกษาหลายแห่ง และเพื่อเป็นการสืบทอด แนวคิด แนวทางในการสร้างองค์ความรู้แก่ท้องถิ่น ทางคณะผู้ประสานงานเบื้องต้น จึงได้ตั้ง “สถาบันปวงผญาพยาว” ขึ้น

 เป้าหมาย

เก็บรวบรวมข้อมูล ศึกษา ค้นคว้าและวิจัยองค์ความรู้ท้องถิ่น เผยแพร่ สื่อสารองค์ความรู้ท้องถิ่นสู่สาธารณะ และนำองค์ความรู้นำไปใช้ประโยชน์ในการสร้างการเรียนรู้ และพัฒนาท้องถิ่นพะเยาและลุ่มน้ำอิง-โขง

ยุทธศาสตร์การทำงาน

• ระดับพื้นที่ โดยการสร้างการเรียนรู้ การพัฒนาศักยภาพ การให้การศึกษา การถอดองค์ความรู้ร่วมกับชุมชน และองค์กรชุมชน เพื่อให้ชุมชนเกิดการเรียนรู้ และนำองค์ความรู้ท้องถิ่นมาใช้การพัฒนาที่มีความเหมาะสม และสอดคล้องกับท้องถิ่น
• ระดับพื้นที่สาธารณะ โดยการสร้างให้เกิดเวทีการแลกเปลี่ยนรูปแบบต่างๆ ในประเด็นต่างๆ กับองค์กร และเครือข่ายต่างๆ ในจังหวัดพะเยา และลุ่มน้ำอิงโขง เพื่อให้สังคมเกิดการเรียนรู้ และเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นพะเยา และลุ่มน้ำอิงโขง และผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับนโยบายท้องถิ่น และนโยบายสาธารณะ
• ระดับนโยบาย โดยการรวบรวม ติดตาม และให้ข้อเสนอแนวทางการพัฒนาท้องถิ่นพะเยา และลุ่มน้ำอิงโขงที่มีความสอดคล้องกับความต้องการ และปัญหาของท้องถิ่นอย่างแท้จริง

แผนการดำเนินงาน

• แผนงานด้านศูนย์ข้อมูล และรวบรวมองค์ความรู้ท้องถิ่น
• แผนงานด้านการวิจัยท้องถิ่นและสร้างกระบวนการเรียนรู้  
• แผนงานด้านการมีส่วนร่วมและเวทีสาธารณะ
• แผนงานด้านสื่อและประสานงานเครือข่าย

แนวทางการทำงาน

• ศูนย์ข้อมูลท้องถิ่น รวบรวมงานวิจัย หนังสือ เอกสาร รูปภาพ ภาพเคลื่อนไหว เสียง  มัลติมีเดียที่เกี่ยวข้องกับจังหวัดพะเยา และลุ่มน้ำอิง-โขง  จัดทำให้เป็นระบบทั้งเก่าและใหม่ พร้อมเปิดให้บริการค้นคว้าได้
• วิจัยและพัฒนาองค์ความรู้ท้องถิ่น  ที่เกี่ยวข้องกับจังหวัดพะเยา และลุ่มน้ำอิง-โขง  เพื่อนำไปสู่การกำหนดด้านนโยบายและเป็นทางออกสำหรับการแก้ปัญหาในประเด็นต่างๆ ของท้องถิ่น
• ผลิตสื่อ รณรงค์ เผยแพร่องค์ความรู้ท้องถิ่น ให้ง่ายต่อการเข้าถึงในกลุ่มประชาชน  และผู้สนใจ  ตลอดจนเชื่อมต่อเครือข่ายสื่อต่างๆ เพื่อนำไปเผยแพร่ได้อย่างง่ายและถูกต้อง
• เวทีสาธารณะ โดยการจัดเสวนาท้องถิ่น   นิทรรศการองค์ความรู้เกี่ยวกับท้องถิ่น  เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมในแลกเปลี่ยนเรียนรู้ชุดประสบการณ์ด้านการพัฒนาท้องถิ่นร่วมกัน
• เชิดชูผญาพยาว (คนเด่น) โดยการสนับสนุนและส่งเสริมบุคคล  องค์กร  เครือข่ายประชาชน  นักวิชาการที่ทำงานวิจัยและค้นคว้าองค์ความรู้ในท้องถิ่น ในรูปแบบที่เป็นวิชาการและไม่เป็นวิชาการก็ได้   โดยให้การสนับสนุนทั้งด้านเงินทุน  จัดพิมพ์รูปเล่ม หรืออื่นๆ  ตลอดจนมอบรางวัล “ปวงพญาพยาว” อาทิ ผญาเมือง (ข้าราชการ/ผู้นำองค์กรท้องถิ่น) ผญาบ้าน (ปราชญ์ชาวบ้าน) ผญาละอ่อน (เยาวชน/คนรุ่นใหม่ที่มีผลงานด้านวิจัย/เขียนหนังสือ) ผญาแก่ (ผู้สูงอายุที่มีคุณค่าในชุมชน) ผญาแม่ญิง (ผู้หญิงที่มีบทบาทในงานพัฒนา)  เป็นต้น
• ประสานความร่วมมือ หน่วยงาน องค์กรทั้งภาครัฐ เอกชน ภาคประชาสังคมเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาท้องถิ่นพะเยา
• อาสาสมัคร โดยเปิดโอกาสให้คนทุกรุ่น ทุกวัยที่มีหัวใจอาสามาพัฒนาท้องถิ่น
• พะเยาร่วมกับสถาบันฯ ในรูปแบบต่างๆ ตามความสนใจ โดยใช้ความสามารถ ทักษะของตนเองที่มีอยู่มาทำให้เกิดประโยชน์แก่ท้องถิ่น

คณะผู้ก่อตั้ง

• พระครูศรีวรพินิจ    ผู้อำนวยการประสานงานก่อตั้ง
• ดร.ภัทรา  บุรารักษ์        คณะทำงานด้านศูนย์ข้อมูล และรวบรวมองค์ความรู้ท้องถิ่น
• น.ส.สหัทยา  วิเศษ       คณะทำงานด้านการวิจัยท้องถิ่น และสร้างกระบวนการเรียนรู้
• ผ.ศ.มนตรา  พงษ์นิล     คณะทำงานด้านการมีส่วนร่วมและเวทีสาธารณะ
• นายชัยวัฒน์ จันธิมา       คณะทำงานด้านสื่อและประสานงานเครือข่าย